• 1
  • 2
  • 3
  • 5
  • 6
  • 7
  • 9

Utopia a la Etiopia


Z Chorsomaloria jedziemy do wielkiego miasta Awasha. Potrzebny jest na chwil Internet, by wys砤 relacje i za砤twi mn髎two spraw na odleg硂舵. Po drodze mijamy fantastyczny kraj. Pe砮n pi阫nych widok體, najwy縮zych na 秝iecie termitier, ale przede wszystkim, pe砮n ludzi i ich spraw.

Kwitnie w nim przydro縩y handel, wyra糿ie dziel眂y mijane regiony i miejsca na specjalizacje. S rejony owocowe, drzewno-stolarskie, kawowe, wiklinowe, meblowe. Wszystkie s ?osio砶owe? (bo wszystko nosz tu osio砶i) i? przepi阫ne. Dzi阫i bardzo wysokiemu po硂縠niu nad poziomem morza (zale縴 gdzie, ale zwykle jeste秏y 2.000 metr體 n.p.m.) w Etiopii mimo blisko禼i r體nika jest dobry klimat ? nie za gor眂o, nie za zimno. A dooko砤 taka natura, taka flora, 縠 pozazdro禼i.

To element Etiopii. Krainy Kontrast體. Pi阫nie i brzydko, bogato i biednie, porz眃nie i nieporz眃nie. W Etiopii jest inaczej i to przes眃za o jej magii. To nie inny kraj, to raczej inna planeta. Chwilami niby podobna do ca砮j Afryki, Europy czy reszty 秝iata? Ale to zawsze jest ta oryginalna Etiopia. Z w砤snym, niepodrabialnym charakterem, niepowtarzalna. Bo kraj體 chrze禼ija駍kich jest wiele, islamskich te, g髍zystych,  pe硁ych zabytk體, multikulturowych, ze wspania硑mi lud糾i? Ale tylko w Etiopii jest a tak du縪 na raz i a tak inaczej.

Na ka縟ym kilometrze kwadratowym mieszka tu 71 os骲. A spora cz甓 Etiopii to pustynie i niedost阷ne g髍y? Czu tu te 80 milion體 ludzi, s wsz阣zie i to jest? fajne.

Domki, p硂ty, t硊my towarzysz nam prawie ca硑 czas. Wszystko jest jakie? nieuchwytnie stylowe, niebanalne. Nawet ogrodzenia s tu inne ni wsz阣zie wcze秐iej.  Wiele z nich to 縴we mury z kolc體 i zieleni, skonstruowane z monstrualnych kaktus體, posadzonych nie wiadomo jak dawno temu tak g阺to, 縠 nie da si ich pokona.

Domki pi阫ne, cho ubogie. Pojawiaj si na nich ozdoby. Kurcze, tutaj od ponad 3 000 lat jest cywilizacja, a pierwszy w砤dca Etiopii, Menelik (oczywi禼ie zwany Pierwszym), by synem kr髄a Salomona i kr髄owej Saaby. Niez砤 rodzinka.

Dzi阫i temu, bardzo stara zabudowa wiejska ma ju w sobie mn髎two prawdziwej historii, a obok niej wyrastaj obeliski, stalle, 秝i眛ynie i grobowce cz阺to o najd硊縮zym rodowodzie w ca砮j spu禼i糿ie rodzaju ludzkiego?

Dlatego Etiopia jest w砤秐ie taka, jaka jest. To zupe硁ie inna Afryka. Pod ka縟ym wzgl阣em.

Ludzie wygl眃aj tu inaczej, maj inne rysy twarzy, s raczej drobni i szczupli. I pi阫ni.  Zastanawiamy si, czy oczywi禼ie poza Polsk,  widzieli秏y gdzie s硂dsze dzieciaki i pi阫niejsze kobiety, ni tutaj. Nie nam ocenia facet體, ale na pewno Etiopia jest cholernie przystojna.

To jest tak, ci z nas, kt髍zy maj dzieci, strasznie za nimi t阺kni. Dlatego, gdy spotykamy si z cudownymi, radosnymi, niezwykle spontanicznymi maluchami z Etiopii ? p阫aj serca.. Oto kr髏ki fragment d硊uugiej galerii naszych ma硑ch przyjaci蟪 z Etiopii.

To Haimano Sisei, dziewczynka z Debark w g髍ach Siemen. Kilka drobnych, ale praktycznych prezent體, jakie jeszcze mieli秏y do dyspozycji, kilka rozm體 ograniczonych do posiadanego z obu stron, skromnego zasobu s丑w, troch wsp髄nie sp阣zonego czasu ? i niezapomniany ca硊s na po縠gnanie, wys砤ny w powietrze z daleka, gdy odje縟縜li秏y? Bezcenne.

Oto Workesht Alemu, dziewczynka-bizneswoman  z ma砮j wioski Woleka przed miastem Gonder. Profesjonalistka w dziedzinie sprzeda縴 pami眛ek, nie mieli秏y z ni 縜dnych szans? Ale gdy ju kupili秏y od niej koraliki, a dzi阫i awarii samochodu by硂 sporo czasu na rozmowy, pokazywanie zdj赕 etc., Workesht w prezencie podarowa砤 od siebie prezenty dla naszych dzieci w Polsce?
S warte du縪 wi阠ej od czegokolwiek ze sklepu.



Na pi阫nej prze酬czy w g髍ach, w drodze do Mekele, spotkali秏y tajemnicz ?Dziewczynk z d硊gopisem?. Nie poznali秏y jej imienia, bo nikt nie m體i w 縜dnym zrozumia硑m j陑yku. Ale dziewczynka zna砤 po angielsku jeden zwrot ? gimme a pen. Nie mieli秏y ju 縜dnego, wi阠 Tomek Sta馽o skr阠i z kilku po砤manych jeden dobry pen i tak powsta砤 ?Dziewczynka z d硊gopisem?,  kt髍a nas zauroczy砤. A ona naprawd by砤 szcz甓liwa, gdy dosta砤 ten zwyk硑 d硊gopis. Nast阷nym razem, gdy gdzie pojedziemy, we糾iemy ich ton?

A oto Hebtamu Kyssa ? drobny i przedsi阞iorczy ch硂piec z targu w Debark, kt髍y fantastycznie pomaga innym maluchom i pi阫nie si z nimi dzieli tym, co mia. W zamian kupowali秏y od niego chusteczki do nosa i gumy do 縰cia, z w砤snej inicjatywy zawy縜j眂 ceny. Inni ch硂pcy z zazdro禼i nabrali ochoty na edukacj spo砮czn. Powsta砤 okazja do wyja秐ienia im, 縠 dobro procentuje i 縠 nie warto 縠bra, a warto pracowa. Ciekawe, czy nauka posz砤 po naszym wyje糳zie w las?

A na koniec, cho tych wspania硑ch dzieciak體 spotkali秏y o wiele wi阠ej, ma砤 Kaekedan Tesfaye. Ma 5 lat i nie ma rodzic體. U秏iech i spojrzenie, jakie dostali秏y w nagrod za zapewnienie ochrony przed ?ma硑m szatanem?, to by硂 naprawd CO.  ?Ma硑 szatan? by nadpobudliwym 硂buzem i r體ie秐ikiem Kaekedan. Dokucza jej pono od zawsze i przez ca硑 czas. Wzi阬i秏y go na stron, pokazali秏y straszliwe czaszki wie馽z眂e nasze dziwne samochody, zagrozili秏y, 縠 jak b阣zie dalej niegrzeczny dla Kaekedan, to wr骳imy po niego i zabierzemy go za kar ze sob? ?Ma硑 szatan? przerazi si, raczej niezbyt mocno i tylko na chwil, bo odbieg硈zy na bezpieczn odleg硂舵 rzuci w nas jakim brzydkim s硂wem po amharsku i zwia. S硂wo musia硂 by interesuj眂e, bo t硊m otaczaj眂y auta wybuchn背 g硂秐ym 秏iechem. Ale par godzin p蠹niej by硂 ju wida, 縠 ostrze縠nie zadzia砤硂. ? ?Szatan? trzyma si od Kaekedan z daleka. Dziewczynka by砤 niezwykle wdzi阠zna. Wyja秐ili秏y wi阠, jak straszy ?szatana? nasz wersj ?czarnej wo砱i?. Mo縠 na par miesi阠y wystarczy ;-)


***

Etiopia jest urzekaj眂ym krajem, w ka縟ym calu klas sam w sobie.

Etiopia ma wszystko inne. W砤sne gesty, znaki, tradycje silniejsze ni gdzie indziej? Wszystko jest tutejsze, nie pochodzi z mi阣zykulturowego importu. Nawet g丑wna religia, bo to w Etiopii jest najstarsze chyba chrze禼ija駍two ?pa駍twowe? na 秝iecie. Pisz ?pa駍twowe?, bo od 1974 chrze禼ija駍two etiopskie ju nie jest formalnie religi pa駍twow.



Dzi w Etiopii ponad 45 % ludzi to wierni chrze禼ija駍kiego ko禼io砤 etiopskiego, islam sunnicki skupia oko硂 31 % mieszka馽體, 8 % ludzi wyznaje Kale Heywet, a s te oczywi禼ie obecne wszystkie inne religie, w潮cznie z pierwotnym afryka駍kim animizmem.

Etiopia ma swoj wiar, kultur, kuchni i atmosfer. To wszystko razem sk砤da si na jej ca砶owit i wszechstronn odmienno舵.


Etiopia to jedyny kraj Afryki, kt髍y zawsze by niepodleg硑, nigdy nie zosta skolonizowany czy podbity, bo ?w硂ski epizod? raczej si nie liczy. Niesamowita jest historia bitwy pod Edu (Adwa), gdzie w 1896 w硂ski korpus inwazyjny pod dow骴ztwem gen. Oreste Baratieri dozna sromotnej pora縦i w starciu z armi etiopsk cesarza Menelika II. ietnie wyposa縪ne oddzia硑 w硂skie, wyposa縪ne w nowoczesne armaty i karabiny, dosta硑 tu t阦ie lanie od dobrze dowodzonej, znaj眂ej teren, bitnej i zmotywowanej armii abisy駍kiej (wcze秐iej na Etiopi m體iono Abisynia).

W硂si co prawda wr骳ili tu po 40 latach, by na chwil spe硁i megaloma駍kie sny Mussoliniego o kolonializmie. Przy pomocy czo砱體 i samolot體 faszystom uda硂 si na kilka lat zaj辨 ostatni wolny kraj Afryki, a raczej jego doliny, bo g髍 nie zaj背 nigdy nikt. W硂chom nie uda硂 si przej辨 kontroli nad ca硑m krajem, nar骴 dalej walczy w g髍ach, zachowa rz眃 z cesarzem na emigracji i ju w 1941 sytuacja wr骳i砤 do normy. Etiopia do dzi mo縠 wysoko nosi  g硂w, zwie馽zon wspomnieniem cesarskiej korony i niez硂mnego ducha.

Ten w硂ski w眛ek jest zreszt dwuznaczny, bo W硂si we wspomnieniach ludzi w Etiopii nie s wy潮cznie 糽i ? 糽i byli faszy禼i. A W硂si jako tacy, dali Etiopii wiele dobrego. ietne, g髍skie drogi, najlepsze na 秝iecie ekspresy do kawy i?  etiopski Grunwald pod Edu. Dlatego sporo W硂ch體 do dzi tu podr罂uje, a ludzie wcale nie s do nich 糽e nastawieni. Zreszt, czy Etiopia jest 糽e nastawiona do kogokolwiek?

Edua to jeden z kluczy do zrozumienia Etiopii, kt髍a jest takim afryka駍kim Afganistanem.  G髍zystego kraju nie da si tak po prostu zaj辨  i go mie wbrew woli jego mieszka馽體. G髍ska Etiopia to do dzi mn髎two broni.  Znale兼 tu mo縩a zwyk砮 flinty i kr髄a afryka駍kich pukawek,  powszechnego tutaj ka砤sznikowa.

Pojedziemy pod Edu i nie tylko, spr骲ujemy poczu i zrozumie jak najwi阠ej z tej Etiopii. Za pomoc pi砮k, wsp髄nej zabawy, rozm體, rozumu, serca i czego tylko si da. Zrozumie co z tej afryka駍kiej Ziemi Obiecanej.


Dodatkowe informacje